โครงการธรรมยาตรา

โครงการฟื้นฟูชีวิตและธรรมชาติ ลุ่มน้ำลำปะทาว ดำเนินงานมาตั้งแต่ปี่ ๒๕๔๓ ซึ่งมุ่งเน้นการประสานความร่วมมือแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมกระตุ้นให้เกิดความรัก การพัฒนาจิตใจภายในที่ดีต่อคุณค่าของธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมบนเทือกเขาภูแลนคาพื้นที่เขตลุ่มน้ำลำปะทาวของจังหวัดชัยภูมิโดยมีกิจกรรมหลักคือ การรณรงค์ด้วยการเดินเท้าอย่างสงบฝึกฝนจิตใจด้วยเมตตา ไปตามหมู่บ้านต่างๆ ๘ วัน ๗ คืน ร่วมรับฟังแลกเปลี่ยนเรียนรู้ปัญหาทุกข์สุขของชุมชน ประกอบศาสนกิจ ฟังธรรมและเทศนาให้เห็นคุณค่าของแม่น้ำ แผ่นดินและธรรมชาติ ที่หล่อเลี้ยงชีวิตผู้คนในลุ่มน้ำลำปะทาวโครงการนี้ จึงได้มุ่งเน้นให้ประชาชนได้ร่วมแรงร่วมใจ เพื่อคืนความบริสุทธิ์สดใสให้กลับสู่ชีวิต และลุ่มน้ำลำปะทาวอย่างยั่งยืนสืบไป


ครั้งที่ ๙ วันที่ ๑-๙ พฤศจิกายน ๒๕๕๑

ความเป็นมา

สายน้ำลำปะทาวนี้มีต้นกำเนิดจากเทือกเขาภูแลนคา หากย้อนเวลากลับไปประมาณ ๕๐ ปีก่อน ผืนป่าบนเทือกเขาภูแลนคา จังหวัดชัยภูมิ ในอดีตเป็นผืนป่าที่อุดมสมบูรณ์ด้วยความหลากหลายทางพันธุกรรมทั้งพืชและสัตว์ เช่น ไม้มะค่า ไม้ชิงชัน ไม้พยุง ไม้ตะเคียนหิน กระซู่ กระทิง หมูป่า ลิง เสือโคร่ง ช้างป่า นกชนิดต่างๆกว่า ๓๐๐ ชนิด สายน้ำลำปะทาวยังเป็นต้นกำเนิดน้ำตกตาดโตนอันเลื่องชื่อ ตลอดจนน้ำประปาที่ใช้ในตัวจังหวัดชัยภูมินั้นก็ได้มาจากน้ำในลำปะทาวเช่นกัน ป่าต้นน้ำลำปะทาวที่เป็นส่วนหนึ่งของนิเวศน์นี้ เป็นแหล่งอาหารของชุมชน เช่น เห็ด หน่อไม้ พืชผักพื้นบ้าน สมุนไพรชนิดต่างๆ อีกทั้งยังเป็นแหล่งทรัพยากรธรรมชาติที่ยังคงสภาพพื้นที่ค่อนข้างอุดมสมบูรณ์ยิ่ง

ในปัจจุบันสภาพบนเทือกเขาภูแลนคาและพื้นที่ลุ่มน้ำลำปะทาวได้เปลี่ยนแปลงไปอย่างมากมาย ความอุดมสมบูรณ์อย่างที่เคยมีในอดีตเป็นเพียงคำกล่าวขาน ทรัพยากรธรรมชาติถูกทำลาย หลงเหลืออยู่เพียงน้อยนิด หากไม่รีบช่วยกันฟื้นฟูทรัพยากรธรรมชาติ ลำปะทาวในอนาคตจะมีสภาพเป็นอย่างไร จึงทำให้เกิดมีโครงการธรรมยาตราขึ้น

หลักการและเหตุผล

ธรรมยาตรา เพื่อฟื้นฟูชีวิตแลธรรมชาติลุ่มน้ำลำปะทาวเริ่มตั้งแต่ปี พ.ศ. ๒๕๔๓ จากดำริของหลวงพ่อคำเขียน สุวณฺโณ พระผู้ใช้ชวิตอย่างสอดคล้องกับธรรมชาติบนเทือกเขาภูแลนคากว่า ๔๐ ปี ท่านดำริว่า “แผ่นดินร้องไห้ แม่น้ำล้มป่วย อากาศเป็นพิษ เราขอเป็นตัวแทนของต้นไม้ สายน้ำ สัตว์ป่า และธรรมชาติ” พระอาจารย์ไพศาล วิสาโล พระนักปราชญ์ ผู้เป็นเจ้าอาวาสวัดป่าสุคะโต เป็นผู้อำนวยการให้ขบวนการธรรมยาตราได้ดำเนินงาน ในรูปแบบของการออกเดินจาริกไปตามหมู่บ้านต่างๆบริเวณพื้นที่ลุมน้ำลำปะทาว จังหวัดชัยภูมิ เป็นช่วงเวลา ๘ วัน ๗ คืน โดยการร่วมกลุ่มของพระสงฆ์ ผู้ปฏิบัติธรรม ชาวบ้าน เยาวชน เด็กนักเรียน และกลุ่มคนที่สนใจ ก่อให้เกิดกิจกรรมดีๆ เพื่อเป็นพลังแห่งการร่วมมือและสร้างสรรค์ สิ่งดีงามเกิดขึ้นในสังคม

ดังนั้นในปี พ.ศ. ๒๕๕๑ จึงยังคงมีการจัดทำโครงการธรรมยาตราเพื่อฟื้นฟูชีวิตและธรรมชาติ ลุ่มน้ำลำปะทาว (ครั้งที่ ๙) ภายใต้คำขวัญของปีนี้ว่า “สิ่งแวดล้อมดีได้ด้วยตัวเรา” เพื่อให้เกิดแรงกระตุ้นให้ผู้คนได้ตระหนักถึงศักยภาพของตนที่จะทำให้สิ่งแวดล้อมดี โดยเริ่มต้นได้ง่าย หลายรูปแบบ จากตัวเราเอง สิ่งเหล่านี้จะนำไปสู่แนวทางในการตื่นตัวสร้างสรรค์สิ่งแวดล้อมอย่างเปิดกว้างได้หลายวิธี ในชุมชนท้องถิ่น ชุมชนเมือง ควบคู่ไปกับการพัฒนาความรู้สึกนึกคิดจิตใจของผู้คน ร่วมกันสร้างสรรค์สังคมที่ดีงามให้เกิดขึ้นได้จริง

วัตถุประสงค์

๑. เพื่อนำธรรมะมาประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวัน เชื่อมการปฏิบัติธรรมผสมผสานเข้ากับการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมและธรรมชาติ
๒. เพื่อเปิดโอกาศสร้างสรรค์กิจกรรมที่ดีที่จะเกิดในสังคม จากการสร้างสิ่งแวดล้อมให้ดีได้ด้วยตัวเรา
๓. เพื่อรณรงค์เผยแพร่ข้อมูลสถานการณ์ด้านสิ่งแวดล้อม ธรรมชาติ สังคม และวิถีชีวิตของชุมชนลุ่มน้ำลำปะทาว
๔. เพื่อให้เกิดการเรียนรู้ วิถีชีวิต วัฒนธรรม และทรัพยากรธรรมชาติในท้องถิ่นลุ่มน้ำลำปะทาว อันจะนำไปสู่แนวทางในการพัฒนาที่ยั่งยืนต่อไป
๕. เพื่อให้เกิดการประสานความร่วมมือกับทุกภาคส่วน องค์กร หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ในการหาแนวทางการอนุรักษ์ ฟื้นฟูสภาพแวดล้อมของพื้นที่ลุ่มน้ำลำปะทาว และการใช้ประโยชน์จากแหล่งทรัพยากรทางธรรมชาติ ในเขตพื้นที่จังหวัดชัยภูมิต่อไปในอนาคต

พื้นที่และกลุ่มเป้าหมาย

พื้นที่เป้าหมาย      ชุมชนในพื้นที่ลุ่มน้ำลำปะทาว
กลุ่มเป้าหมาย       คนในจังหวัดชัยภูมิทุกๆคน และผู้ที่สนใจจากภายนอก

ระยะเวลา

ระหว่างวันที่ ๙ – ๑๑ พฤศจิกายน พ.ศ. ๒๕๕๑

เส้นทางและกำหนดการ

ระยะทางจากวัดป่ามหาวัน(ภูหลง) บ้านตาดรินทอง ตำบลธาตุทอง อำเภอภูเขียว ถึง ศาลากลางจังหวัดชัยภูมิ อำเภอเมือง จังหวัดชัยภูมิ ระยะทางโดยประมาณ ๗๙ กิโลเมตร

วันที่ จุดออกเดิน/ฉันเช้า ถึงจุดเพล ระยะทาง
(กม.)
จุดพักค้างคืน ระยะทาง
(กม.)
รวม
(กม.)
๑ พ.ย. ๕๑ รวมพลคนเดินเท้าวัดป่ามหาวัน (ภูหลง) - ศาลากลางหมู่บ้านตาดรินทอง วัดบ้านท่าเว่อนอก วัดบ้านกุดโง้ง ๑๒
๒ พ.ย. ๕๑ จากวัดบ้านกุดโง้ง วัดบ้านไทรทอง วัดบ้านลาดผักหนาม
๓ พ.ย. ๕๑ จากวัดบ้านลาดผักหนาม วัดบ้านซับสีทอง วัดบ้านหัวเขื่อน ๑๑
๔ พ.ย. ๕๑ จากวัดบ้านหัวเขื่อน วัดบ้านท่าหินโงม วัดบ้านใหม่บัวงาม
๕ พ.ย. ๕๑ จากวัดบ้านใหม่บัวงาม วัดบ้านห้วยหมากแดง วัดบ้านหินหนีบ ๑๑
๖ พ.ย. ๕๑ จากวัดวัดบ้านหินหนีบ วัดบ้านตาดโตน วัดบ้านนาไก่เซา ๑๓
๗ พ.ย. ๕๑ จากวัดบ้านนาไก่เซา วัดบ้านช่อระกา วัดชัยภูมิวนาราม ๑๒
๘ พ.ย. ๕๑ จากวัดชัยภูมิวนาราม ศาลากลางจังหวัด
๙ พ.ย. ๕๑            
รวมเวลา ๙ วัน ๘ คืน รวมระยะทาง ๓๘ ๔๑ ๗๙


รายละเอียดการดำเนินงาน

๑. การเดินขบวนธรรมยาตรา
  รูปแบบกิจกรรมต่อชาวบ้าน(ภายนอก) และคณะธรรมยาตรา(ภายใน)
  • การเดินรณรงค์เพื่อชีวิตและธรรมชาติลุ่มน้ำลำปะทาว
  • การทำบุญตักบาตร รับฟังธรรมเทศนาและร่วมกันทำวัตรสวดมนต์ ปฏิบัติธรรม ฝึกสติ
  • การนำเสนอสื่อวีดีทัศน์ “การพึ่งพาตนเองกับธรรมชาติ / วิถีพอเพียง”
  • การจัดนิทรรศการนำเสนอข้อมูลและสถานการณ์ด้านสิ่งแวดล้อมและสุขภาพ
  • การจัดเวทีชาวบ้านแลกเปลี่ยนแนวทางใช้วิถีชีวิตอย่างพอเพียง
  • การออกหน่วยอาสาเคลื่อนที่เพื่อตรวจสารเคมีสะสมในเม็ดเลือด ของสำนักงานสาธารณสุขจังหวัด
  • การออกหน่วยอาสาเคลื่อนที่ตรวจสุขภาพกายและตา ของโรงพยาบาลชัยภูมิ
  • กิจกรรมสำรวจคุณภาพน้ำทางชีวภาพ โดยการประเมินจากสัตว์เล็กน้ำจืด
  • กิจกรรมทำปุ๋ย น้ำหมักชีวภาพ
๒. กิจกรรม “สิ่งแวดล้อมดีได้ด้วยตัวเรา”
  วันที่ ๗-๙ พฤศจิกายน พ.ศ.๒๕๕๑ ณ บริเวณลานด้านหน้าศาลากลางจังหวัดชัยภูมิ

รูปแบบกิจกรรม/เนื้อหา
  • งานออกร้าน จัดจำหน่ายสินค้าที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม
  • สาธิต เพื่อการสาธิตกิจกรรมที่ดีของหน่วยงานองค์กรร่วมจัด เช่น สอนนวดแผนไทย ผ้าย้อมสีธรรมชาติ สาธิตการทำอาหารพื้นบ้านดั้งเดิม
  • บริการประชาชน เช่นบริการตรวจโรค, ตา แผนปัจจุบัน ตรวจรักษาสุขภาพแบบพื้นบ้าน นวดแผนไทย บริการปรึกษาปัญหากฏหมาย
  • งานนิทรรศการ เพื่อนำมาเป็นตัวอย่างสิ่งดีๆที่มีอยู่ ชวนให้คิด ให้ทำเพื่อสิ่งแวดล้อมดีขึ้นได้ด้วยตัวเรา เช่น ความเรียง คำขวัญ นิทานพื้นบ้าน ศิลปะเพื่อสิ่งแวดล้อม งานวิจัยท้องถิ่น
  • งานเวที เพื่อเป็นสื่อกลางของสาระบันเทิงที่สร้างสรรค์ในรูปของการปาฐกถาธรรม การแสดงดนตรีเพื่อสิ่งแวดล้อม หนังสารคดี สื่อคุณธรรม การแสดงละคร และเวทีเสวนาแลกเปลี่ยน เพื่อนำไปสู่การสร้างสรรค์สิ่งดีงามขึ้นต่อสังคม
  • การร่วมทำบุญตักบาตร
  • การเข้าร่วมต้อนรับขบวนธรรมยาตราและร่วมเดินรณรงค์ในเขตเทศบาลเมืองชัยภูมิ

ที่ปรึกษาโครงการฯ

  • ผู้ว่าราชการจังหวัดชัยภูมิ
  • ดร.สรณรัชฏ์ กาญจนะวณิชย์ มูลนิธิโลกสีเขียว
  • ดร.นฤมล แสงประดับ มหาวิทยาลัยขอนแก่น

ประธานโครงการฯ

หลวงพ่อคำเขียน สุวณฺโณ เจ้าอาวาสวัดภูเขาทอง บ้านท่ามะไฟหวาน อำเภอแก้งคร้อ จังหวัดชัยภูมิ

ประธานคณะกรรมการดำเนินงาน

พระไพศาล วิสาโล เจ้าอาวาสวัดป่าสุคะโต บ้านใหม่ไทยเจริญ อำเภอแก้งคร้อ จังหวัดชัยภูมิ

ที่อยู่ติดต่อ/ศูนย์ประสานงานโครงการ

  • วัดป่าสุคะโต
       หมู่ ๘ ตำบลท่ามะไฟหวาน อำเภอแก้งคร้อ จังหวัดชัยภูมิ ๓๖๑๕๐ โทรศัพท์ ๐๘๗-๓๗๓๕๑๒๔

  • ชมรมเด็กรักนก
       เลขที่ ๘ หมู่ ๑๑ ตำบลท่ามะไฟหวาน อำเภอแก้งคร้อ จังหวัดชัยภูมิ ๓๖๑๕๐
       โทรศัพท์ ๐๔๔-๑๓๒๕๗๙
       Email: youngbirdsclub@yahoo.com
       Email: csaney@yahoo.com
  • องค์กรร่วมจัด

  • วัดป่าสุคะโต,วัดป่ามหาวัน
  • ชุมชนวิถีไทย
  • ชุมชน หิน ผา ฟ้า น้ำ
  • ชมรมเด็กรักนก
  • ชมรมธารน้ำใส จังหวัดชัยภูมิ
  • ศูนย์สิ่งแวดล้อมศึกษาจังหวัดชัยภูมิ (โรงเรียนสตรีชัยภูมิ)
  • มหาวิทยาลัยราชภัฎชัยภูมิ
  • วิทยาลัยเกษตรกรรมและเทคโนโลยีชัยภูมิ
  • โรงพยาบาลชัยภูมิ
  • โรงพยาบาลอำเภอแก้งคร้อ
  • สำนักงานพระพุทธศาสนา จังหวัดชัยภูมิ
  • สำนักงานทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม จังหวัดชัยภูมิ
  • สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาจังหวัดชัยภูมิ เขต ๑
  • สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาจังหวัดชัยภูมิ เขต ๒
  • สำนักงานสาธารณสุข จังหวัดชัยภูมิ
  • สำนักงานกรมพัฒนาที่ดิน จังหวัดชัยภูมิ
  • สำนักงานสิ่งแวดล้อมภาคที่ ๑๐ ขอนแก่น
  • สำนักงานเทศบาลเมืองชัยภูมิ
  • สำนักงานเทศบาลตำบลแก้งคร้อ
  • องค์การบริการส่วนจังหวัดชัยภูมิ
  • องค์การบริหารส่วนตำบลในพื้นที่
  • สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย(สกว.) ฝ่ายวิจัยเพื่อท้องถิ่น
  • โรงเรียนรุ่งอรุณ
  • ร้านเลมอนฟาร์ม
  • มูลนิธิสานแสงอรุณ
  • มูลนิธิโลกสีเขียว
  • มูลนิธิโกมลคีมทอง
  • เครือข่ายพุทธิกา / เครือข่ายจิตอาสา
  • มูลนิธิสุขภาพไทย
  • ประชาสัมพันธ์ จังหวัดชัยภูมิ
  • กลับไปสู่หน้าวัดป่ากับชุมชน